Dodane  •  2012

Klimat podzwrotnikowy i zwrotnikowy, suchy. Średnia temperatura powietrza latem przekracza 35 °C, maksymalnie dochodzi do 55 °C. Naturalną roślinność stanowią półpustynne stepy z kaktusami, na południu roślinność pustynna, na wyżynie Mogollon lasy z sosną żółtą.

Gdy w 1836 na północ od dzisiejszej granicy państwowej odkryto kilka sporych brył srebra, poszukiwacze skarbów ruszyli w drogę, zatrzymując się zazwyczaj we wiosce Arizonac, nazywając zniekształconą nazwą wioski całe eksploatowane terytorium.

500 km

645 km
 
3851 m
1250 m
21 m

Demografia

Arizona ma 5 357 847 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:


48
14 lutego 1912

Poprawną etymologię nazwy Arizona historycy dopiero naświetlili w 1979. Nazwę swą stan zawdzięcza Baskom, którzy przeważali wśród elementu napływowego z Hiszpanii. Słowo aritz oznacza "dąb" a ona – "dobre miejsce". Całość, o znaczeniu "miejsce gdzie rosną dobre dęby", została z czasem skrócona przez opuszczenie litery "t", jako że ciąg "tz" nie występuje w hiszpańskim (kastylijskim) i nie był wymawiany. Istnieją inne miejsca o nazwie Arizona w Ameryce Środkowej czy Południowej, gdzie również zawitali Baskowie.

Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

Szerokość geograficzna 31°20'N-37°N Długość geograficzna 109°3'W-114°50'W Populacja (2000)
na 20. miejscu

5 130 632

Pojawiają się propozycje utworzenia z hrabstwa Pima i sąsiednich hrabstw stanu Baja Arizona. Hrabstwo to, samo w sobie jest większe niż New Jersey i Connecticut, a także ma większą populację niż Vermont i Delaware.

Ważne autostrady międzystanowe na osi Wschód-Zachód przecinają stan na północy omijając rezerwat Nawahów, oraz na południu, łącząc Teksas z Kalifornią Południową, z Amarillo czy El Paso.

Dodatkowe informacje

  • Klimat: podzwrotnikowy i zwrotnikowy, suchy; średnia temperatura powietrza latem powyżej 35 °C, maksymalnie dochodzi do 55 °C.
  • Główne rzeki: Kolorado, Gila
  • Roślinność: półpustynne stepy z kaktusami, na południu roślinność pustynna, sosna żółta
  • Liczba hrabstw: 15
  • Największy okręg (liczba ludności): Maricopa (3072 tys.)
  • Liczba parków stanowych: 28
  • 5 największych miast: Phoenix, Tucson, Mesa, Scottsdale, Glendale
  • Dewiza: Ditat Deus (Bóg wzbogaca)
  • Przydomek: Grand Canyon State
  • Znaczenie przydomku: Stan Wielkiego Kanionu
  • Symbole: kwiat kaktusa Saguaro, strzyż kaktusowy, drzewo paloverde
  • Przemysł i bogactwa naturalne:
    • bogate złoża rud miedzi, cynku, ołowiu, uranu, molibdenu, srebra, złota i pumeksu
    • rolnictwo, przede wszystkim uprawa owoców cytrusowych, bawełny i hodowla zwierząt
    • turystyka

Ciekawostki: W Tucson znajduje się największe na świecie skupisko teleskopów.

System polityczny

Władzę ustawodawczą na szczeblu stanowym sprawuje dwuizbowa Legislatura Arizony, złożona z Izby Reprezentantów i Senatu. Na czele władzy wykonawczej stoi gubernator, wybierany w wyborach bezpośrednich na czteroletnią kadencję.

Szkoły przy parafialne są miejscem gdzie dzieci uczą się historii, języka i tradycji polskiej.

Historia i etymologia nazwy

Pierwotną nadal obecną ludność tych obszarów stanowią m.in. Indianie z plemion Hopi na północy i Apaczów na południu, którzy przybyli tu po upadku cywilizacji Anasazi (na kilkaset lat przed Hiszpanami). Hopi mieszkają w tych samych wioskach od co najmniej 700 n.e. i kulturowo wywodzą się od Anasazi. Obecnie najliczniejsi Indianie Arizony, Nawahowie, również stanowią element napływowy, z Kanady, przybywając dopiero ok. 1300.

W większości zgrupowani są w okolicach Phoenix. Co rok organizowane są tam festiwale polonijne. Życie kulturalne toczy się głównie przy parafii Matki Boskiej Częstochowskiej.

Piramida wieku
Wejście do Unii

 • kolejność
 • data

Także istnieje krytycznie użytkowana "pionowa", łącząca okolice Flagstaff/Kingsman (i Grand Canyon, "Obrzeże Południowe" z obszarem miejskim Phoenix/Tempe/Scottsdale, i dalej, do granicy meksykańskiej do Tucson.

Arizona

Przydomek: Stan Wielkiego Kanionu Dewiza: Ditat Deus Państwo  Stany Zjednoczone Stolica Phoenix Język urzędowy angielski Mieszkańcy Arizonan, Arizonian Gubernator Jan Brewer Największe miasto Phoenix Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

Religia

Gospodarka

Arizona jest 39. stanem w USA pod względem dochodu na głowę mieszkańca. Największym pracodawcą w stanie jest rząd stanowy, największym prywatnym pracodawcą jest Wal-Mart. W stanie istnieje rozwinięty przemysł komputerowy.

na 6. miejscu

295 254 km²
294 312 km²
942 km²
0,32 %

Zajmuje obszar wyżynny, w północnej części rozciąga się wyżyna Kolorado.

Polonia w Arizonie

Według spisu w 2000 roku, w Arizonie zamieszkuje około 120 tys. osób pochodzenia polskiego.

Gęstość (2000)
na 36. miejscu

17,43 os./km²

Geografia

Arizona jest szóstym stanem pod względem obszaru za Nowym Meksykiem, a przed Nevadą. 15% obszaru stanu znajduje się w rękach prywatnych, resztę stanowią tereny rządowe i rezerwaty indiańskie.

Komunikacja

W Phoenix znajduje się międzykontynentalny port lotniczy Phoenix-Sky Harbor, który obsługuje rocznie więcej niż 40 milionów pasażerów. Ważny jest także port lotniczy w Tucson, który obsługuje 4 miliony pasażerów. Za to raczej rozrzucone dwumiasto/aglomeracja teksańsko-arizońska El Paso/Las Cruces korzysta z teksańskiego portu lotniczego El Paso, a sam port lotniczy Las Cruses stoi odłogiem od 2005, pozbawiony ostatnio lotów rejsowych, za to zachowując człon "Międzynarodowy" w swojej nazwie.

Zobacz też

  • Oficjalna strona Stanu Arizona (ang.)

Drugim, co do wielkości skupiskiem polonijnym jest Tucson. Tam również, działalność polonijna koncentruje się wokół parafii św. Cyryla z Aleksandrii.

    • 1539 – Marcos de Niza penetrował obszar w poszukiwaniu "Siedmiu Złotych Miast".
    • XVI wiek – obszar penetrowali hiszpańscy poszukiwacze skarbów (m.in. Francisco Coronado).
    • 1692 – ojciec Euzebio Kino założył pierwszą misję.
    • 1776 – armia hiszpańska budowała pierwszy fort na tych ziemiach – Tucscon.
    • 1821 – Hiszpania przekazała terytorium Arizony Meksykowi.
    • 1848 – po wojnie amerykańsko-meksykańskiej obszar wszedł w skład Stanów Zjednoczonych jako część Nowego Meksyku.
    • 1853 – rząd Stanów Zjednoczonych zakupił od Meksyku południową część terytorium dzisiejszej Arizony.
    • 1863 – Arizona została odrębnym terytorium.
    • 1871 – prezydent Ulysses Grant wysłał wojsko do Arizony przeciwko Apaczom.
    • 1886 – zakończyła się długotrwała wojna z Apaczami. Ostatni oddział dowodzony przez Geronimo został rozbity.
    • 14 lutego 1912 – wstąpienie do Unii (jako 48 stan z kolei).
    • 1973 – powstała jedna z większych zapór wodnych na świecie – New Cornelia Tailings.

Ruchy secesyjne wewnątrz stanu

Dnia 10 lutego 2011 r., politycy i działacze reprezentujący co najmniej trzy partie polityczne uruchomili stronę "Start our State" na Facebooku, dążąc do oderwania pewnych terytoriów od Arizony. Pomysł ten po raz pierwszy został zaproponowany w 1980 roku przez Hugh Holuba, zaczął się rozwijać po artykule na pierwszej stronie "Arizona Daily Star" z 24 lutego 2011 roku. Około 1986 zaproponowano odseparowanie od Arizony Gila River (pomiędzy Phoenix i Tucson), po wyborze gubernatora Evana Mechama, który zanim został usunięty z urzędu, anulował płatny urlop w stanowe obchody dnia Martina Luthera Kinga.

Strefa czasowa
Czas letni UTC-7:00
UTC-6:00 ISO 3166-2 US-AZ Multimedia w Wikimedia Commons Strona internetowa
Apache Cochise Coconino Gila Graham Greenlee La Paz Maricopa Mohave Navajo Pima Pinal Santa Cruz Yavapai Yuma Hrabstwa w stanie Arizona

Arizona (wymowa:/ærɪˈzoʊnə/ ?/i) – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa sąsiadujący z Meksykańskimi stanami Sonora i Kalifornia Dolna , od zachodu z Kalifornią i Nevadą, od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem.